Thoái Hóa Khớp Gối

Biến chứng mà thoái hóa khớp gối gây ra

- Cứng khớp.

– Hạn chế vận động, đi lại khó khăn, thậm chí phải sử dụng nạng.

– Biến dạng khớp gối, chi dưới bị cong, vẹo vào trong hoặc ra ngoài.

– Teo cơ.

– Bại liệt, tàn phế, phải dùng đến xe đẩy hoặc ngồi xe lăn để hỗ trợ đi lại.

Thoái hóa khớp gối thường diễn biến âm thầm, nguy hiểm và có thể dẫn đến tàn phế. Có đến 80% người thoái hóa khớp bị hạn chế vận động, 20% không thể làm các công việc thường ngày. Làm suy giảm chất lượng cuộc sống, tinh thần. Ở Việt Nam, tỉ lệ thoái hóa khớp gối là 56,5%.

Video: Bệnh học thoái hóa khớp gối

I. Dấu hiệu và triệu trứng nhận biết thoái hóa khớp gối

- Sưng khớp gối

- Cảm giác nóng trong khớp

- Xuất hiện các tiếng kêu lạo xạo, rắc rắc, lục cục khi co duỗi các khớp.  Đây là triệu chứng thường hay gặp nhất của thoái hóa khớp. Kèm theo đó là tình trạng đau, nhức mỏi các khớp.

- Đau khớp gối bị thoái hóa có các biểu hiện: đau quanh khớp gối hoặc chỉ đau một vài điểm, lúc đầu đau chỉ xuất hiện nhẹ, nhất là lúc đi lại nhiều, hoặc lúc lên xuống cầu thang hoặc lên dốc, thường xuất hiện vào ban đêm.
Đây là biểu hiện đầu tiên của bệnh.
  
- Càng về sau, khớp gối có thể bị sưng lên do viêm hoặc do tràn dịch khớp, nếu được chọc hút dịch ra, đau sẽ giảm nhưng có thể tái phát vài ngày sau đó.
Khi bệnh trở nên nặng hơn, người bị thoái hóa khớp gối có thể bị cứng khớp, biểu hiện rõ nhất là lúc sáng sớm, lúc vừa ngủ.

II. Nguyên nhân gây ra thoái hóa khớp gối

1. Do tuổi tác

 Tuổi tác của cơ thể: Khi tuổi càng cao, quá trình tổng hợp của sụn càng bị suy giảm. Sau độ tuổi trưởng thành, tế bào sụn cũng không có khả năng sinh sản và tự tái tạo.

2. Chấn thương do chơi thể thao hoặc tai nạn 

 Đứt dây chằng khớp gối, vỡ, nứt lồi cầu dưới xương đùi, gãy xương bánh chè, đầu dưới xương đùi,…khiến sụn bị tổn thương nghiêm trọng. Người bệnh không điều trị sớm sẽ dẫn đến lệch trục khớp, gây thoái hóa từ từ.

3. Do thừa cân, béo phì

Theo một số nghiên cứu, nếu trọng lượng cơ thể tăng 0.45kg thì khớp gối phải chịu thêm 1.5kg (khi đi) và chịu thêm 4.5kg (khi chạy).
Trọng lượng dư thừa tạo áp lực lên hai khớp gối, sụn khớp nhanh hao mòn và hỏng dần theo thời gian.
Theo khảo sát, phụ nữ thừa cân béo phì trên tuổi 40 có khả năng bị thoái hóa khớp gối cao gấp 6 lần so với người bình thường. Với những người béo phì, chỉ cần giảm 5kg sẽ giảm nguy cơ thoái hóa khớp và viêm khớp đến một nửa.

4. Do ít vận động, tập thể dục

Người ít vận động các cơ bị lỏng lẻo, các khớp xương thiếu độ linh hoạt, cấu trúc cơ, xương, gân, dây chằng dễ bị sai lệch. Nếu tăng sức mạnh cơ có thể giảm đến 30% nguy cơ phát triển thoái hóa khớp gối.
Đối với dân văn phòng ngồi lâu và ở một tư thế cần chú ý

5. Vận động quá mức

Lao động nặng hoặc tập luyện, chơi thể thao ở cường độ cao dẫn đến khớp thoái hóa nhanh.

6. Sử dụng thuốc corticoid không đúng cách

Loại thuốc này được áp dụng nhiều trong điều trị chống dị ứng, kháng viêm, ức chế miễn dịch. Nếu quá lạm dụng corticoid càng làm tăng mức độ thoái hóa khớp.

7. Hệ miễn dịch phá hủy

8. Thiếu hụt collagen type II (Thành phần chính của sụn khớp)

Bước vào tuổi tiền mãn kinh, hormone nữ suy giảm dẫn đến collagen type II, thành phần chính của sụn khớp và cơ, dây chằng bị thiếu hụt.
Cùng với đó, lượng dịch khớp cũng giảm sút làm cho khớp không được bôi trơn. Vì vậy, sụn giảm khả năng tái tạo, nhanh chóng bị bào mòn, kéo theo đó là xương dưới sụn không còn lớp bảo vệ nên dễ bị tổn thương.

Sụn khớp vốn không được nuôi dưỡng bởi mạch máu mà là bởi dịch khớp, vì vậy nó không được nhận biết là một phần của cơ thể.
Thay vì bảo vệ, cơ thể tự sinh ra cơ chế hủy hoại sụn khớp khắp nơi, bất kể đó là sụn hư hay khỏe mạnh.

9. Do thói quen mang giầy cao gót

Khi đi giày cao gót, cơ thể nghiêng về phía trước để bù đắp cho các vị trí chân không tự nhiên, vì thế mà cột sống sẽ dễ bị cong lệch.
Đặc biệt, phụ nữ mang giày cao gót làm tăng sức ép lên đầu gối khoảng 26%. Điều này đồng nghĩa với khớp gối dễ bị đau nhức trong thời gian dài, làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp đầu gối.

10. Chế độ ăn uống không khoa học

Việc ăn uống thiếu chất khiến túi hoạt dịch tiết ra ít chất nhờn, uống rượu bia quá nhiều khiến sụn khớp bị hủy hoại nghiêm trọng.

11. Bệnh lý khác

Nhiều bệnh có ảnh hưởng xấu đến xương khớp và sụn như béo phì, gút, tiểu đường, viêm khớp dạng thấp, hội chứng rối loạn chuyển hóa, bàn chân bẹt,…

III. Các giai đoạn của thoái hóa khớp gối

Bệnh lý thoái hóa khớp đầu gối tiến triển qua 4 giai đoạn được xác định theo sự tổn thương của khớp trên hình ảnh X-quang: giai đoạn 1 (thoái hóa khớp gối độ 1), giai đoạn 2 (thoái hóa khớp gối độ 2), giai đoạn 3 (thoái hóa khớp gối độ 3), giai đoạn 4 (thoái hóa khớp gối độ 4).

a. Giai đoạn 1: Thoái hóa cấp độ 1

Hình ảnh chụp X-quang: Khe khớp gần như bình thường, có thể có gai xương nhỏ.

- Người bệnh có cơn đau ở mặt trước và trong khớp gối, nghe tiếng lụp cụp hoặc lạo xạo khi gấp duỗi.
 Tuy nhiên cơn đau thoáng qua và biểu hiện mơ hồ nên người bệnh không để ý.

Biểu hiện lâm sàng:

Thường ở giai đoạn đầu tiên, thoái hóa khớp gối không có biểu hiện triệu chứng rõ ràng, tại khớp gối chưa có nhiều dấu hiệu bất thường để định hướng đến chẩn đoán.

- Bệnh nhân đi lại vận động bình thường. 
Có thể xuất hiện đau khớp gối khi bệnh nhân hoạt động quá nhiều vùng khớp gối, đứng lên ngồi xuống liên tục, lên xuống cầu thang hay ngồi xổm.

- Tại khớp gối không có hiện tượng sưng nóng đỏ đau, không xuất hiện sự biến dạng.

Điều trị: 

Trường hợp bệnh nhân không có biểu hiện triệu chứng nào nhưng đã được chẩn đoán có nguy cơ thoái hóa khớp gối có thể hỗ trợ bằng các bài tập thể dục, thay đổi chế độ ăn bổ sung Glucosamine, Omega-3, Chondroitin, Collagen type II... 

Nên được bổ sung thường xuyên một số dòng thuốc bổ khớp như glucosamine, chondroitin…, có chế độ sinh hoạt và làm việc hợp lý để làm chậm sự tiến triển của bệnh, bảo vệ khớp gối.

b. Giai đoạn 2: Thoái hóa cấp độ 2

Hình ảnh chụp X-quang: Có hiện tượng hẹp khe khớp nhẹ, có gai xương nhỏ.

- Người bệnh đau tăng khi vận động, đặc biệt khi chuyển từ tư thế ngồi sang đứng, đi lại, lên xuống cầu thang, cơn đau giảm lúc nghỉ ngơi.

Biểu hiện lâm sàng:

- Có hiện tượng cứng khớp buổi sáng kéo dài trong 30 phút hoặc ít hơn. Có thể có hiện tượng cứng khớp khi trời lạnh hoặc khi ít vận động khớp gối.

- Đây được xem là giai đoạn tiến triển nhẹ, lớp sụn khớp chưa bị tổn thương nhiều, bao hoạt dịch vẫn hoạt động bình thường cung cấp đủ dịch khớp để nuôi dưỡng lớp sụn đồng thời giúp bôi trơn ổ khớp, nhờ đó hoạt động của khớp gối vẫn được bình thường
 Tuy nhiên một số bệnh nhân thoái hóa khớp gối ở giai đoạn này đã có sự hình thành các gai xương nhỏ, khi bệnh nhân vận động, gai xương sẽ chạm vào các tổ chức mô trong ổ khớp, có thể gây đau mỏi nhất là khi vận động nhiều hay làm việc quá sức.

Hầu như người bệnh ở giai đoạn này thường vẫn chủ quan, không đi khám ngay mà chỉ dùng thuốc kháng viêm, giảm đau. Chỉ là cách điều trị triệu chứng bên ngoài không có tác dụng phục hồi cho khớp, nên về lâu dài bệnh sẽ càng tiến triển nặng.

Điều trị: 

- Giai đoạn này tình trạng khớp gối bắt đầu có dấu hiệu ảnh hưởng đến sự vận động của khớp.
Do vậy, bệnh nhân cần phải thận trọng trong các hoạt động sinh hoạt làm việc đặc biệt với những tư thế, công việc có liên quan đến khớp gối.

- Kiểm soát cân nặng, tránh thừa cân. Theo các nghiên cứu thực tế lâm sàng đã cho thấy, thừa cân béo phì là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây nên tình trạng thoái hóa khớp gối sớm.

- Tập luyện thể dục thể thao đặc biệt các môn như đi bộ, chạy bộ, bơi lội, yoga, khí công, thể dục dưỡng sinh,...rất tốt cho khớp gối.

- Bổ sung các dưỡng chất cho việc tái tạo sụn, bôi chơn cho khớp gối qua khẩu phần ăn hay thuốc bổ sung Glucosamine

Hình ảnh chụp X-quang: Giai đoạn này có thể nhìn thấy rõ hình ảnh khe khớp hẹp, có nhiều gai xương kích thước vừa phải, lớp sụn bị bào mòn nhiều, đặc xương dưới sụn, có thể có biến dạng bề mặt khớp. 

c. Giai đoạn 3: Thoái hóa cấp độ 3

Biểu hiện lâm sàng:

- Khả năng đi lại, vận động của người bệnh bị hạn chế, các cơn đau tại khớp thoái hóa xảy ra nhiều hơn. 

- Tình trạng cứng khớp vào buổi sáng cũng xảy ra thường xuyên hơn kèm theo các đợt viêm khớp gối (sưng, đau, tràn dịch).

Điều trị: 

Bệnh nhân thoái hóa khớp giai đoạn 3 cần sử dụng nhiều phương pháp điều trị bệnh khác nhau như sử dụng các thuốc tây y, thuốc đông y và vật lý trị liệu, châm cứu… giúp kiểm soát cơn đau và sưng khớp trong đợt viêm cấp.

Bên cạnh đó, chế độ ăn uống, sinh hoạt và vận động cũng phải được điều chỉnh cho phù hợp với thể trạng người bệnh lúc này.

d. Giai đoạn 4: Thoái hóa khớp cấp độ 4

Hình ảnh chụp X-quang: Đây là giai đoạn nặng nhất của bệnh thoái hóa khớp, khe khớp hẹp nhiều, gai xương kích thước lớn, đặc xương dưới sụn, hình ảnh biến dạng bề mặt khớp rõ. 

Biểu hiện lâm sàng:

- Chất nhờn bôi trơn khớp giảm nên gây ra hiện tượng ma sát giữa hai đầu xương, gây đau nhức nghiêm trọng, bệnh nhân đi lại vận động rất khó khăn. 

- Nếu không điều trị kịp thời đúng cách có thể gây lệch trục khớp, biến dạng khớp hoàn toàn, dính khớp.

Điều trị: 

 Giai đoạn này bệnh nhân tiếp tục điều trị nội khoa nhưng nếu không đáp ứng tốt có thể phải tiến hành điều trị ngoại khoa (nội soi khớp gối, đục xương chỉnh trục khớp, phẫu thuật thay khớp...).

Ở giai đoạn nhẹ, thoái hóa khớp gối có thể điều trị nội khoa. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển đến giai đoạn 3-4, sẽ buộc phải thay khớp gối do không thể đi lại hoặc đi lại rất đau đớn. Để càng muộn, nguy cơ bị biến chứng như cứng khớp, dính khớp, thậm chí tàn phế càng cao.

Để chẩn đoán chính xác, bệnh nhân cần thực hiện một số chỉ định:

– Chụp X-quang: phát hiện dấu hiệu hẹp khe khớp, mọc gai ở thân xương và xương bánh chè, tăng đậm độ xương dưới sụn, hiện tượng vôi hóa ở gân khoeo sau.

– Siêu âm khớp: phát hiện tổn thương tràn dịch khớp, hẹp khe khớp, gai xương, đánh giá độ dày sụn khớp.

– Chụp cộng hưởng từ MRI: quan sát hình ảnh khớp trong không gian 3 chiều, phát hiện tổn thương sụn khớp, dây chằng, màng hoạt dịch.

– Nội soi khớp: quan sát trực tiếp và đánh giá chính xác mức độ tổn thương thoái hóa sụn khớp, phân biệt rõ ràng với các bệnh lý về khớp khác.

– Xét nghiệm máu và sinh hóa, xét nghiệm dịch khớp để kiểm tra bạch cầu, độ nhớt…

Nếu không chăm sóc khớp đúng cách, mỗi chúng ta có thể vô tình là thủ phạm đẩy nhanh tiến trình thoái hóa khớp gối. Cần phòng ngừa bệnh từ sớm với các biện pháp đơn giản:

- Tập thể dục đều đặn và đúng cách, có thể chơi các môn thể thao như bơi lội, đi bộ, đạp xe đạp..., tránh những động tác quá mạnh, đột ngột.

- Kiểm soát cân nặng tốt, tránh thừa cân, béo phì.

- Giới văn phòng sau 1 – 2 giờ ngồi làm việc cần nghỉ giải lao, đi lại 5 - 10 phút, thay đổi tư thế sau mỗi 20 phút tránh cơ và khớp bị mỏi.

- Chế độ ăn uống khoa học, giàu canxi và khoáng chất, tránh ăn nhiều chất béo, tránh dùng rượu bia và các chất kích thích thần kinh gây co cứng cơ.

- Bổ sung các dưỡng chất có lợi cho việc tái tạo sụn khớp và bôi chơn 

IV. Cách phòng ngừa thoái hóa khớp gối ngay từ sớm

- Kiểm soát lượng đường trong máu: Nồng độ đường trong máu cao có thể gây ảnh hưởng đến chức năng và cấu trúc của sụn.

V. Giải pháp phòng ngừa và hỗ trợ điều trị thoái hóa khớp gối từ Glucosamine Nhật Bản 1500mg

Glucosamine Nhật Bản 1500mg chứa các chất tốt cho hệ xương khớp, hiệu quả với bệnh nhân giai đoạn cấp độ 1 - 3.

- Tăng cường khả năng tái tạo các mô sụn, đồng thời ngăn ngừa, ức chế các men phá hủy sụn, giúp tăng cường chức năng của sụn và chất nhầy giữa các đốt khớp, cải thiện hoạt động của khớp

- Cải thiện khả năng hấp thụ canxi, giúp xương khớp chắc khỏe hơn, chống loãng xương, ngăn ngừa tình trạng thoái hóa khớp

- Duy trì sử dụng glucosamine Orihiro Nhật Bản giúp bổ sung chất nhầy cho các khớp xương, tăng sự linh hoạt cho các khớp xương, giúp quá trình vận động dễ dàng hơn

- Tác dụng giảm đau, giảm sự tấn công của các cơn đau khớp

- Với thành phần chính là Glucosamine hàm lượng cao (1.500mg mỗi ngày uống), cùng với Chondroitin và Collagen, đều là các chất có khả năng tăng cường dịch nhầy ở sụn khớp, cải thiện vận động xương khớp hiệu quả, Viên Glucosamine của Orihiro là sản phẩm bổ trợ điều trị cho người bị bệnh khớp rất tốt

- Đồng thời, người không bị bệnh khớp nhưng về già đi lại khó khăn cũng có thể bắt đầu uống theo đợt, mỗi đợt khoảng 3 tháng, 1 năm quay vòng khoảng 2-3 đợt như vậy để bồi bổ sức khoẻ rất tốt

Mua hàng tại Website: http://www.glucosamin.vn/

V. Câu hỏi thường gặp về bệnh thoái hóa khớp gối

1. Thoái hóa khớp gối có nên đi bộ hay chạy bộ không ?

Đi bộ là một trong những bài vận động được các chuyên gia xương khớp khuyến cáo cho những người đau khớp gối ở mức độ chưa quá nặng để hỗ trợ điều trị.

Việc đi bộ đúng cách sẽ mang lại những lợi ích duy trì sự linh hoạt của sụn khớp, củng cố các khớp xương. 

Tổ chức khớp gối cũng giống như một cỗ máy, nếu một thời gian dài không được hoạt động sẽ rất nhanh hỏng.

Chính vì vậy, việc đi bộ mỗi ngày chính là cách duy trì các chức năng bình thường của khớp bằng việc liên tục sản sinh ra các chất nhờn giúp bôi trơn sụn khớp, tránh việc khớp bị khô, bào mòn và lão hóa dần

Tuy nhiên đi bộ như thế nào là đúng cách là câu hỏi được nhiều người thắc mắc ?
 Về vấn đề này, các chuyên gia khuyên rằng: đầu tiên người bệnh chỉ nên đi bộ trong một cự li ngắn, sải bước nhẹ nhàng để lắng nghe những đáp ứng của sụn khớp.

Nếu không bị đau đầu gối trái hoặc phải, người bệnh đau khớp gối nên đi bộ đều đặn, có thể tăng dần cường độ cho mỗi buổi tập tuy nhiên cần trong giới hạn cho phép, không nên di chuyển với tốc độ quá nhanh sẽ tạo ra những áp lực lên phần khớp gối và có thể khiến tình trạng của người bệnh trở nên trầm trọng hơn.
Thời gian mỗi buổi tập chỉ nên kéo dài trong khoảng từ 30 – 45 phút và có thể chia thành nhiều đợt nhỏ, giữa mỗi đợt có thời gian nghỉ ngơi, thả lỏng.

a. Đi bộ

b. Chạy bộ

Việc chạy bộ đòi hỏi rất nhiều sức lực và cường độ hoạt động mành của khớp đầu gối, chính vì vậy bệnh nhân không nên chạy bộ. 

c. Một số bài tập mà người bệnh có thể tham khảo

Tập Yoga: Một số động tác Yoga đơn giản, nhẹ nhàng đặc biệt là các động tác chân sẽ góp phần cải thiện tình trạng khớp gối nhanh và hiệu quả đặc biệt là tình trạng đau do thoái hóa.

Đi xe đạp: Đạp xe là một trong những bài tập luyện phù hợp cho bệnh nhân. Bài tập này chủ yếu tập trung vào luyện tập các khớp ở chân tuy nhiên ở cường độ rất vừa phải nên tạo ra một hiệu quả tốt. Nếu không có điều kiện về không gian và thời gian để đạp xe, người bệnh có thể luyện tập trên các máy tập tại nhà.

Bơi lội: Không giống như những bài tập khác, bơi lội giúp cơ thể được vận động toàn diện, không có bất cứ một áp lực nào được gây ra trên khớp gối do đó có tác dụng tốt trong việc hỗ trợ giảm nhẹ tình trạng đau, tăng cường tính dẻo dai vững chắc cho sụn khớp, đẩy lùi lão hóa xương khớp.